ettelaat newspaper

تاريخ خبر: سه شنبه 15 اردیبهشت 1388، 10 جمادی الاول1430، 5 می 2009، شماره 24460سه شنبه 15 اردیبهشت 1388، 10 جمادی الاول1430، 5 می 2009، شماره 24460

يادداشت

انديشيدن به نابساماني‌هاي جهان

محمد صادقي

يادداشتي درباره کتاب «برنامه ب 2»

هر چند رشد و توسعه علم، تكنولوژي، صنعت و... توانسته است انسان را از چنگال انديشه‌هاي ناسودمند برهاند و زندگي بهتر روي زمين را دست يافتني و ممكن سازد اما اگر نيك بينديشيم درمي‌يابيم كه نابساماني‌هايي مانند رشد فقر، افزايش جمعيت، تخريب محيط زيست، خطر كم آبي و... همچنان تهديدهايي هستند كه زندگي را براي ساكنان گيتي و شهروندان جهان دشوار ساخته‌اند و در آينده مي‌توانند آسيب‌هاي فراواني را پديد آورند و اين هشدار مهم را لستر براون (رئيس انستيتو سياست زمين در واشنگتن دي سي) در كتاب «برنامه ب2» مطرح كرده و ما را به انديشيدن پيرامون آن فراخوانده است.

كتاب «برنامه ب2» اطلاعات، آمار و موضوع‌هايي را دربر دارد كه دانستن آن براي اهل فرهنگ و انديشه و به ويژه جوان‌ترها ضروري به نظر مي‌آيد زيرا با نگاهي ژرف به مسائل زيست محيطي مي‌نگرد و مهم‌تر اينكه از هرگونه زياده گويي و پيچيده گويي پرهيز دارد. اين كتاب تازه‌ترين ترجمه فريدون مجلسي (مترجم و پژوهشگر) است، انتخاب و ترجمه يي هوشمندانه از وي كه بسيار سودمند است و ترديدي نيست كه جاي خالي چنين كتاب‌هايي در بازار كتاب ايران به شدت احساس مي‌شود زيرا نگاه‌هاي محققانه به ما كمك مي‌كند دنياي كنوني را بهتر بشناسيم و اين نكته از اهميت بسياري برخوردار است.

... اما در اين مجال كوتاه مي‌كوشم به آنچه بيش از هر چيز ذهن مرا به خود مشغول ساخته بپردازم. كمرنگ شدن مرزها و گسترش شگفت انگيز دنياي ارتباطات (يا به تعبير مارشال مك لوهان، پديده يي به نام دهكده جهاني) دنيا را به سمت و سويي رهنمون مي‌سازد تا فرهنگ‌ها و تمدن‌ها، يا بهتر است بگويم مردم مختلف به هم نزديك‌تر شوند و اين پرسش به وجود مي‌آيد كه چگونه مي‌توان در چنين فضايي دوستي و همزيستي مسالمت‌آميز را جايگزين دشمني و خشونت كرد؟ تقويت فرهنگ گفت وگو، صلح و مدارا در ميان انسان‌ها مي‌تواند به دوستي با طبيعت، محيط زيست و كره زمين بينجامد. امروز ديگر نمي‌توان بخش‌هاي مختلف انساني را دنياهاي گوناگوني ديد كه تاثيري بر يكديگر ندارند، امروز اين مجموعه يك پيكره گسترده انساني را شكل مي‌دهد، اما از سويي نيز، مفهوم «ديگري» هنوز در جاي خود قرار دارد، پس شايسته است در نظر داشته باشيم كه مفهوم «من» با توجه به مفهوم «ديگري» معنا مي‌يابد و شناخت من به شناخت ديگري وابسته است. «ديگري» مانع يا خطر به شمار نمي‌آيد و اين ديوارهاي خودساخته را بايد فرو ريخت، ديواري كه زاييده ترس ما از يك موجود ناشناخته و تصور نادرست از ديگري است. شناخت ديگري ما را با چالش با خود و پيرامون مان مواجه خواهد ساخت، چالشي كه دستاوردهاي گران‌بهايي براي ما به ارمغان خواهد آورد. بگذريم، امروز نگاه ساكنان گيتي به محيط زندگي نسبت به روزگاران كهن تغيير يافته و دريافته‌اند كه هر خسارت و آسيبي بر هر بخش از جهان، تاثير مستقيم و آشكاري بر ديگر بخش‌ها خواهد داشت و به همين خاطر آموختن چگونگي زندگي در كنار هم، دغدغه بسياري از افراد اهل انديشه است و براي استقرار صلح در جهان، كه خود به خود از نگراني پيرامون وضعيت نابسامان اقتصادي و محيط زيستي جهان نيز مي‌كاهد. موضوع «گفتگوي فرهنگ‌ها و تمدن‌ها» راهگشا و كارآمد به نظر مي‌رسد، زيرا توانايي شكستن بن بست‌هاي موجود در دنياي امروز را دارد.

دنياي كنوني پس از پشت سر گذاشتن دو جنگ بزرگ جهاني نيز چندان به دور از جنگ و ستيز نبوده و خشونت ورزي‌ها همواره كره زمين را به ميدان نبردهاي خونين تبديل كرده است. با پايان جنگ سرد، آرايش تازه يي در جهان سياست پديدار شد و نظريه پروفسور ساموئل‌هانتينگتون (برخورد تمدن‌ها) سير تازه يي از برخوردها را بر اساس اختلاف‌هاي فرهنگي و تمدني مشخص كرد و اين هشداري بود كه به باور نگارنده جدي گرفته نشد.‌هانتينگتون در كتاب سامان سياسي در جوامع دستخوش دگرگوني نشان داده بود با مسائل جهاني آشناست و جهان سياست را مي‌شناسد. اگر به كتاب «برنامه ب2» يا ديگر منابع نگاهي داشته باشيم، مي‌بينيم آمار سرگيجه‌آور بودجه‌هاي نظامي در دنيا و به ويژه در كشورهاي پيشرفته رو به افزايش است و خشونت ورزي در دنيا به گونه‌هاي مختلف گسترش مي‌يابد و با وجود بهره‌گيري از راهكارهاي گوناگون از ميزان درگيري‌ها و رويارويي‌ها كاسته نمي‌شود.

چندي پيش در ديداري كه با پروفسور يوخن هيپلر داشتم، درباره اين موضوع با او به گفت وگو پرداختم. هيپلر در ميان سخنانش به كتابي از آمارتياسن، درباره روابط بين فرهنگي اشاره كرد و آن را صدمرتبه از كتاب‌هانتينگتون بهتر دانست. براي من هم خيلي جالب بود اما چون مي‌گفت يكي دو سال است كه كتاب منتشر شده با خود گفتم، پس دو سه سالي بايد صبر كنيم تا سرانجام به فارسي ترجمه شود ولي اين بار شانس با من همراه بود.

فرداي انتشار گفت وگو با پروفسور هيپلر، آقاي مجلسي با من تماس گرفتند و گفتند مدتي است ترجمه كتاب آمارتياسن را آغاز كرده‌اند و پيرامون اهميت كتاب و نويسنده‌اش كه برنده جايزه نوبل در سال 1998 و در رشته اقتصاد است، سخن گفتند. اينک اين کتاب که به تازگي بوسيله موسسه اطلاعات منتشر شده است، در بازار کتاب ايران موجود مي‌باشد. به اميد روزي كه استقرار انديشه عدم خشونت، سپيده دم جاوداني را براي ايجاد صلح پايدار در جهان آشكار سازد.

codex26x

page24

ارسال خبر از طريق ايميل

نسخه مناسب چاپ

PDF صفحات روزنامه